Petycja o dzwony

Aktualności

Dzwony kościelne

pod ochroną prawa?

Do Sejmu trafił projekt zmian

W związku z sytuacją dzwonów w całej Polsce, zrodziła się inicjatywa petycji, w sprawie zagwarantowania Kościołowi Katolickiemu prawa do używania dzwonów w miejscach kultu religijnego. Petycja dotyczy Ustawy o ochronie środowiska. Projekt zmian dopuszczałby możliwość korzystania z dzwonów jako elementu kultu religijnego i używania ich w związku z zapowiedzią wydarzeń religijnych lub podczas trwania modlitw, Mszy Świętych, nabożeństw, pogrzebów, procesji oraz uroczystości parafialnych, jak również innych czynności liturgicznych. Petycje można zabrać do domu i poprosić inne osoby o ich podpisanie i przynieść je do zakrystii lub biura parafialnego albo od razu ją podpisać, wystarczy podanie imienia, nazwiska i wpisanie miejscowości oraz złożenie podpisu.

Petycję, która jest adresowana do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, mogą podpisać osoby od szesnastego roku życia.

Ksiądz Biskup dziękuje za tę inicjatywę podjętą przez osoby świeckie rozumiejące, że za chwilę ten problem dotknie każdą parafię.

Posłowie PiS Przemysław Drabek i Paweł Szrot poinformowali w czwartek 17 września o złożeniu projektu zmian w Prawie ochrony środowiska. Nowelizacja ma sprawić, by kościelne dzwony i nagłośnienie związane z kultem religijnym nie podlegały przepisom o hałasie na takich samych zasadach jak inne instalacje. Bezpośrednim impulsem do przygotowania projektu był m.in. głośny spór o dzwony kościoła Świętej Trójcy w Bydgoszczy.

Co ma zmienić „ustawa dzwonowa”?

Projekt przewiduje zmianę dwóch przepisów Prawa ochrony środowiska – art. 115a ust. 2 oraz art. 156 ust. 2. Jak wyjaśniał podczas konferencji Przemysław Drabek, chodzi o to, aby dźwięk dzwonów związany z praktykowaniem kultu religijnego został wyłączony spod procedury prowadzącej do wydawania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Druga zmiana ma rozszerzyć istniejący już wyjątek dotyczący używania urządzeń nagłaśniających w związku z kultem religijnym.

Obecnie art. 115a przewiduje, że jeżeli pomiary wykażą przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu poza terenem „zakładu”, organ ochrony środowiska wydaje decyzję określającą dopuszczalny poziom hałasu. Ustawa posługuje się przy tym pojęciem „zakładu” znacznie szerzej niż w potocznym znaczeniu fabryki – może nim być teren wraz ze znajdującą się na nim instalacją. Dlatego używane przez autorów projektu określenie, że parafia jest traktowana „jak zakład przemysłowy”, jest publicystycznym skrótem, ale wskazuje na rzeczywisty problem prawny: te same przepisy dotyczące norm hałasu mogą być stosowane także wobec kościelnych dzwonów.

Jednocześnie w innym miejscu ta sama ustawa już dziś uznaje szczególny charakter kultu religijnego. Art. 157 stanowi bowiem, że rada gminy może ograniczać czas funkcjonowania hałaśliwych instalacji, ale ograniczenia te nie dotyczą urządzeń znajdujących się w miejscach kultu religijnego. Z kolei art. 156 przewiduje wyjątek od generalnego zakazu używania urządzeń nagłaśniających m.in. dla uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym.

Wszystko zaczęło się od sporu w Bydgoszczy

Sprawa nabrała rozgłosu pod koniec lipca. Parafia Świętej Trójcy w Bydgoszczy poinformowała w ogłoszeniach z 26 lipca, że jej ponad stuletnie dzwony mogą zamilknąć z powodu norm emisji dźwięku. „Przypominanie o Panu Bogu i o liturgii rani czyjeś uszy?” – pytano wówczas w ogłoszeniach parafialnych.

Bydgoski ratusz odpowiedział, że żadnej decyzji nakazującej wyłączenie dzwonów nie wydał. Wyjaśnił natomiast, że 8 lipca do urzędu trafiło przekazane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska zgłoszenie mieszkańców dotyczące uciążliwości hałasowej. Miasto rozpoczęło czynności wyjaśniające i poinformowało parafię o możliwości dobrowolnego ograniczenia emisji dźwięku przed przeprowadzeniem pomiarów i ewentualnym wszczęciem postępowania.

Do sprawy odniósł się 31 lipca biskup bydgoski Krzysztof Włodarczyk. Przyznał, że informacja o wydanym już zakazie była nieprecyzyjna, ale zarazem podkreślił, że obawy parafii nie są pozbawione podstaw. Zwrócił uwagę, że w obowiązującym orzecznictwie dzwony używane poza konkretnymi uroczystościami religijnymi mogą podlegać przepisom o hałasie.

„Bicie dzwonów pozostaje integralną częścią obrzędów religijnych oraz bezpośrednim wezwaniem na Mszę Świętą” – podkreślał biskup, deklarując jednocześnie współpracę z władzami miasta.

Parafia zleciła następnie na własny koszt pomiary natężenia dźwięku dzwonów. Jednocześnie w Bydgoszczy rozpoczęły się działania zmierzające do zmiany przepisów. Lokalne środowiska społeczne i samorządowe zaczęły zbierać podpisy, a radny Bogdan Dzakanowski wystąpił z inicjatywą petycji do prezydenta RP w sprawie podjęcia prac legislacyjnych.

Nie tylko jedna parafia

Dane Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska pokazały, że bydgoska sprawa nie była zupełnie odosobniona, choć skala podobnych interwencji pozostaje niewielka.

W ciągu pięciu lat WIOŚ przeprowadził w województwie kujawsko-pomorskim siedem kontroli dotyczących hałasu kościelnych dzwonów. W czterech przypadkach przekroczeń norm nie stwierdzono. W 2023 roku w parafii św. Urszuli Ledóchowskiej w Bydgoszczy pomiar wykazał jednak przekroczenie dopuszczalnego poziomu o 15,2 dB. Postępowania administracyjnego ostatecznie nie wszczęto, ponieważ proboszcz zdecydował o wyłączeniu dzwonów.

Podobne spory pojawiają się również poza Bydgoszczą. W sierpniu parafia św. Jakuba w Piotrkowie Kujawskim informowała o interwencjach podejmowanych po skargach dotyczących tamtejszych dzwonów i rozpoczęła zbieranie podpisów mieszkańców w ich obronie.

Dzwon jako hałas czy element kultu?

Właśnie to pytanie leży u podstaw projektu przedstawionego przez parlamentarzystów. Autorzy nowelizacji argumentują, że krótkotrwałego bicia kościelnego dzwonu, które wzywa wiernych na nabożeństwo, towarzyszy pogrzebowi czy uroczystości religijnej, nie powinno się oceniać w ten sam sposób co stałej emisji hałasu powodowanej przez urządzenia techniczne.

Z drugiej strony obowiązujące przepisy mają służyć ochronie mieszkańców przed nadmiernym hałasem – i dotychczasowe stanowisko administracji oraz sądów było takie, że religijny charakter dzwonów sam w sobie nie oznacza całkowitego wyłączenia spod norm ochrony środowiska. Już wcześniej Biuro Analiz Sejmowych wskazywało, że do dzwonów kościelnych mają zastosowanie przepisy art. 112 – 115a Prawa ochrony środowiska.

Projekt przedstawiony 17 września zmierza więc do wyraźnego rozstrzygnięcia tego sporu na poziomie ustawy. Jego autorzy chcą, aby praktykowanie kultu religijnego – w tym tradycyjne używanie dzwonów – otrzymało w przepisach ochronę szerszą niż obecnie. Teraz propozycją zajmie się parlament, choć szanse na uchwalenie ustawy w tej kadencji są niewielkie, to jednak samo postawienie sprawy na forum parlamentu ma znaczenie symboliczne.

Źródło:

https://pl.aleteia.org/2026/09/18/dzwony-koscielne-pod-ochrona-prawa-do-sejmu-trafil-projekt-zmian/