Stanowisko Rady KEP ds Rodziny
Aktualności
Stanowisko Rady
Konferencji Episkopatu Polski ds. Rodziny
w sprawie ochrony konstytucyjnego rozumienia małżeństwa
W związku z pojawiającymi się ostatnio orzeczeniami sądów administracyjnych dotyczącymi transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci, z troską i niepokojem obserwujemy kolejne działania i interpretacje prawne odnoszące się do rozumienia małżeństwa. W gruncie rzeczy dotykają one jednej z najbardziej fundamentalnych rzeczywistości budujących życie społeczne i rodzinne w Polsce.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 18 wskazuje, że małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny i jako takie znajduje się pod ochroną oraz opieką państwa. Nie jest to jedynie zapis formalny. Za tymi słowami stoi określone rozumienie człowieka, rodziny i odpowiedzialności za przyszłe pokolenia oraz przekonanie, że trwała wspólnota kobiety i mężczyzny, ze swej natury otwarta na przekazywanie życia oraz tworzenie bezpiecznej przestrzeni dla rozwoju kolejnych pokoleń, stanowi podstawową komórkę społeczeństwa oraz jeden z filarów dobra wspólnego.
Przypominamy również, że zgodnie z art. 8 Konstytucji RP to właśnie Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Żadne ustawy ani interpretacje prawne nie mogą pozostawać z nią w sprzeczności. Sama Konstytucja w art. 91 przewiduje określone pierwszeństwo ratyfikowanych umów międzynarodowych wobec ustaw, nie oznacza to jednak możliwości pomijania konstytucyjnego rozumienia małżeństwa wyrażonego w art. 18. Dlatego pojawiające się interpretacje prawne, które próbują nadawać art. 18 nowe znaczenie, budzą poważne pytania dotyczące granic interpretacji prawa oraz poszanowania konstytucyjnego porządku państwa.
Jako chrześcijanie patrzymy na małżeństwo nie tylko jako na instytucję prawną, ale również jako na rzeczywistość zakorzenioną w prawie naturalnym i objawionym zamyśle Boga wobec człowieka. Nauczanie Kościoła katolickiego od początku w sposób niezmienny wskazuje, że małżeństwo jest trwałym związkiem kobiety i mężczyzny, opartym na wzajemnym darze miłości, otwartym na przekazywanie życia oraz budowanie wspólnoty rodzinnej.
Jak przypomina Katechizm Kościoła Katolickiego: „Przymierze małżeńskie, przez które mężczyzna i kobieta tworzą ze sobą wspólnotę całego życia, skierowaną ze swej natury na dobro małżonków oraz do zrodzenia i wychowania potomstwa, zostało między ochrzczonymi podniesione przez Chrystusa Pana do godności sakramentu” (KKK 1601).
Również św. Jan Paweł II w adhortacji apostolskiej Familiaris consortio podkreślał, że przyszłość ludzkości idzie przez rodzinę, a ochrona małżeństwa jest jednym z podstawowych zadań społeczeństwa i państwa. Papież Franciszek w Amoris laetitia przypominał natomiast, że „nie istnieje żadna podstawa do porównywania czy zakładania analogii, nawet dalekiej, między związkami homoseksualnymi a planem Bożym dotyczącym małżeństwa i rodziny” (AL 251). Kościół, pozostając wierny swojemu rozumieniu małżeństwa, jednocześnie przypomina o niezbywalnej godności każdej osoby oraz o obowiązku szacunku, wrażliwości i unikania języka pogardy czy wykluczenia.
Z coraz większym niepokojem obserwujemy proces, w którym rozszerzające interpretacje prawa mogą prowadzić do osłabienia konstytucyjnego rozumienia małżeństwa. Tak fundamentalne kwestie nie powinny być rozstrzygane drogą interpretacji budzących poważne społeczne i konstytucyjne wątpliwości, zwłaszcza gdy dotyczą rzeczywistości tak głęboko zakorzenionej w polskim porządku prawnym, tradycji kulturowej oraz chrześcijańskim rozumieniu małżeństwa i rodziny, które przez wieki współtworzyły europejskie myślenie o człowieku.
Broniąc małżeństwa rozumianego jako związek kobiety i mężczyzny, nie chcemy występować przeciwko komukolwiek ani odbierać komukolwiek godności. Pragniemy natomiast pozostać wierni wizji człowieka i rodziny, która od wieków stanowi fundament chrześcijańskiego rozumienia miłości, rodzicielstwa i odpowiedzialności społecznej. Każdy człowiek, niezależnie od swojej historii, wrażliwości czy doświadczeń, zasługuje na szacunek, ochronę godności i język wolny od pogardy. Szacunek wobec każdej osoby nie oznacza jednak rezygnacji z prawdy o małżeństwie, którą Kościół głosi od początku.
W związku z tym apelujemy do wszystkich ludzi dobrej woli o odpowiedzialność za prawo, za przyszłość polskiej rodziny oraz za zachowanie konstytucyjnego i moralnego fundamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Małżeństwo kobiety i mężczyzny posiada wyjątkowe znaczenie społeczne, antropologiczne i duchowe, dlatego debata dotycząca jego miejsca w porządku prawnym i społecznym powinna być prowadzona z odpowiedzialnością, spokojem oraz autentyczną troską o dobro wspólne.
Abp Wiesław Śmigiel
Przewodniczący Rady KEP ds. Rodziny
Warszawa, 22 maja 2026 roku
Słowo wsparcia Delegata KEP ds. Duszpasterstwa Samorządowców i Pracowników Administracji Samorządowej wobec presji na transkrypcję aktów związków jednopłciowych
Delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Samorządowców i Pracowników Administracji Samorządowej bp Andrzej Jeż skierował słowo wsparcia do władz polskich gmin i miast wobec „presji na transkrypcję zagranicznych aktów związków jednopłciowych”. Biskup wyraził solidarność z samorządowcami, którzy sprzeciwiają się wprowadzaniu takich procedur w podległych im urzędach. Słowo zostało wydane 27 maja br. w Dniu Samorządu Terytorialnego.
BP KEP
Publikujemy tekst Słowa:
Szanowni Państwo, Przedstawiciele Władz Samorządowych,
z głęboką uwagą i pasterską troską obserwuję wydarzenia związane z rosnącą presją na dokonywanie transkrypcji zagranicznych aktów związków jednopłciowych do polskiego rejestru prawnego. Wyroki sądów oraz nowe wytyczne administracyjne stawiają Państwa, jako gospodarzy naszych miast i gmin oraz zwierzchników administracji lokalnej, przed bardzo trudnym wyborem między technicznym wdrażaniem narzucanych interpretacji a wiernością prawemu sumieniu i polskiemu prawu zasadniczemu.
W tym szczególnym czasie pragnę skierować słowa uznania, solidarności i duchowego wsparcia do tych samorządowców, którzy z odwagą oświadczyli, że nie dopuszczą w podległych im urzędach do procedur uderzających w tożsamość małżeństwa i rodziny. Państwa publiczny sprzeciw i ochrona podległych pracowników przed działaniami sprzecznymi z polskim porządkiem prawnym to niezwykle potrzebne świadectwo. Pokazuje ono, że istnieją wartości nadrzędne, których nie można poświęcić dla świętego spokoju czy pod wpływem zewnętrznych nacisków. Opieracie się Państwo na gruncie najwyższego prawa Rzeczypospolitej. Zgodnie z fundamentalną zasadą ustrojową oraz jednoznacznym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, Konstytucja RP posiada absolutny prymat nad prawem europejskim i międzynarodowym. Suwerenność moralna i prawna naszej Ojczyzny oznacza, że żadne zewnętrzne instytucje ani unijne trybunały nie mają prawa narzucać Polsce definicji rodziny. W art. 18 naszej Konstytucji została ona w sposób nienaruszalny określona jako związek kobiety i mężczyzny. Próby wdrażania procedur urzędowych tylnymi drzwiami, z pominięciem Konstytucji, są uderzeniem w suwerenność porządku prawnego. Państwa odważna postawa skutecznie nas przed tym broni.
Zaledwie kilka dni temu, w Uroczystość Zesłania Ducha Świętego, na Jasnej Górze dokonany został narodowy Akt Zawierzenia Samorządu Terytorialnego Matce Bożej i św. Kindze. Wypowiedziane tam słowa nabierają dziś profetycznego znaczenia. Wołaliśmy wówczas o dar mądrego serca i światło Ducha Świętego dla tych, którzy budują ład w naszych miastach i miejscowościach. Przywoływaliśmy postać św. Kingi – mądrej i łaskawej Patronki samorządowców – jako wzoru gospodarności uświęconej modlitwą, prosząc dla Państwa o „męstwo w wyznawaniu wiary oraz odwagę w budowaniu wspólnot opartych na prawdzie i sprawiedliwości”. Dzisiejsza obrona instytucji małżeństwa to najbardziej konkretna realizacja tego jasnogórskiego zawierzenia.
Święty Jan Paweł II przypominał nam, że „historia uczy, iż demokracja bez wartości łatwo przemienia się w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm”. Państwa postawa broni wspólnot samorządowych przed takim właśnie zagubieniem moralnego i prawnego fundamentu.
Zapewniam, że w swojej wiernej postawie nie jesteście sami. Kościół, a wraz z nim rzesze ludzi dobrej woli, otaczają Was modlitwą i pełnym wsparciem. Proszę Boga, przez wstawiennictwo Pani Jasnogórskiej, św. Kingi oraz św. Tomasza Morusa – patrona mężów stanu i polityków, który oddał życie za wierność prawemu sumieniu – o męstwo, mądrość i siłę dla Państwa. Niech wasza niezłomność będzie świadectwem i przypomnieniem tego, że „największym bogactwem narodu jest czystość serca, jedność oraz wierność Ewangelii” (Akt Zawierzenia), co zarazem stanowi fundament, na którym zasadza się moralna siła naszych małych ojczyzn.
Z serca błogosławię i otaczam modlitwą
† Andrzej Jeż
Delegat KEP ds. Samorządowców
i Pracowników Administracji Samorządowej
Warszawa, 27 maja 2026 roku