Fordon - rewitalizacja

Przez lata wielu mieszkańców Fordonu, zwłaszcza tych najstarszych przedstawicieli lokalnej społeczności, angażowało swój czas i energię, by przekonać władze Bydgoszczy, że warto jest poświęcić uwagę Staremu Fordonowi.

Smutne, szare zaułki, zabite deskami witryny sklepowe oraz wymagające pilnej regeneracji pozostałości dawnej zabudowy, zaniedbane nabrzeże rzeki przylegającej do tego starego miasteczka są nie tylko wstydliwe dla samych mieszkańców, ale stanowią przeszkodę dla zdrowego rozwoju miasta i wprowadzania nowych, dobrych inwestycji.

Tym, którzy pasjonują się historią tego miejsca, jak i tym, dla których historia Starego Fordonu jest częścią ich własnego życiorysu, trudno jest odnaleźć się w tej dzisiejszej przestrzeni. Jeszcze więcej samozaparcia wymaga zapewne podtrzymywanie poczucia dumy z przywiązania do miejsca przez wielu zapomnianego, a w oczach innych niemodnego, odstającego od współczesnych trendów życia.
Dla nas, jak i większości osób, które mieliśmy okazję spotkać na naszej drodze prac projektowych dla Starego Fordonu, to miejsce ma swoją duszę i charakter. Dusza to ludzie, kolejne pokolenia próbujące ze zlepków opowiadań, pozostałości historycznych rycin, zapisków, fragmentów map i fotografii złożyć w całość historię Fordonu dla następnych pokoleń. Znaleźliśmy wśród nich dobrych partnerów do współpracy, którzy rozumieją, że podobnie jak historia tak i odbudowa miasta to proces, który zamyka się w dekadach. Wymaga pomysłu, ciężkiej pracy, dobrej organizacji i dialogu z ludźmi.

Stary Fordon z uwagi na uwarunkowania historyczne i lokalizacyjne łączy w sobie różne oblicza przestrzeni miejskiej i relacji społecznych. Można mnożyć przykłady wielu miast nie tylko w Polsce, gdzie wokół nawet najdrobniejszych cieków wodnych, nitek wąskich strumyków przecinających strukturę miasta buduje się duże projekty, próbując kreować wizerunek miejsca pozostającego w silnej relacji z wodą… Fordon nie potrzebuje kreowania takiego wizerunku. Fordon go posiada – tyle, że przez lata był on bardzo okaleczony i niewykorzystywany.

Rzeka Wisła oraz ukształtowana pod wpływem trzech kultur tworzących strukturę lokalnej społeczności (chrześcijańską, żydowską i ewangelicką) tożsamość Fordonu – stanowią kapitał podstawowy tego dawniejszego miasteczka, nadal widoczny w jego strukturze przestrzennej.

Fordon potrzebuje dobrych projektów opracowanych na bazie zarówno wspomnianego, historycznie ukształtowanego kapitału podstawowego jak i tego, który tworzą współczesne możliwości. Potrzebuje dobrych praktyk w realizacji nowych inicjatyw, które budują zaufanie, że rozpoczęty proces będzie kontynuowany. Fordon potrzebuje solidnego zespołu współpracujących i komunikujących się ludzi.

W 2009 r. z inicjatywy władz Bydgoszczy, wspólnie zapoczątkowaliśmy działania na rzecz rewitalizacji Fordonu. Pierwszy etap prac skupia się na wypracowaniu podejścia i projektów na rzecz Starego Fordonu. W drugiej połowie tego roku działaniami objęty zostanie cały Fordon.

Sposób działania, jaki przyjęliśmy w pracach dla Fordonu, różni się od metod dotychczas stosowanych przez miasto. Zamiast przystępowania od razu do sporządzania gotowych projektów i wizualizacji na przyszłość, które często nie są możliwe do zrealizowania (z uwagi na problemy z budżetem, właścicielami terenów, opór społeczny etc.), rozpoczęliśmy pracę od rozmów z osobami związanymi w różny sposób z Fordonem.

Na każdym etapie prac ważne jest, by mieszkańcom dana była szansa wypowiedzenia się oraz spotkania razem tych, którzy już działają w środowisku lokalnym Fordonu.

Wyrazem tej współpracy jest m.in. film pt. „Fordon – rzeczywistość, potencjał, wizja”, oraz liczne indywidualne spotkania i rozmowy. Film pokazujący obraz Fordonu i jego społeczności był i pozostaje ważnym ogniwem łączącym społeczność lokalną. Stanowi również istotny wkład i argument w rozmowach z potencjalnymi partnerami i inwestorami, których pozyskanie dla projektów jest jednym z obszarów prowadzonych działań.

W pierwszej kolejności skupiliśmy się na osobach związanych z Fordonem, znających dobrze to miejsce oraz jego problemy. Rozwijając współpracę włączane są w nią nowe osoby, realizatorzy projektów, potencjalni inwestorzy. Proces ten cały czas trwa.

Na bazie tak prowadzonej współpracy, wspólnie przystąpiliśmy do dyskusji i stopniowego rozwijania pomysłów, które w pierwszej kolejności ukierunkowane będą na rozwiązanie najważniejszych problemów Starego Fordonu. Wszystko po to, by wypracować solidny fundament dla przyszłej odbudowy tego obszaru.

Z punktu widzenia starszych mieszkańców oraz osób pokoleniowo związanych z tym miejscem ważne jest wzmocnienie i pielęgnowanie świadomości Starego Fordonu jako nośnika silnych wartości kulturowych i historycznych. Dla społeczności młodych ludzi to oczekiwanie wykreowania miejsca pozwalającego na samorealizację oraz oferującego zróżnicowane, atrakcyjne możliwości życia społeczno-kulturalnego. Dobra infrastruktura edukacyjna, sportowa w połączeniu z wysokiej jakości terenami zielonymi stanowić ma tego istotne dopełnienie.